Interdisciplinaire leerstoel Eerste lijn

Het Fonds Dr. Daniël De Coninck wil de visieontwikkeling, het onderzoek en de vernieuwing in de eerste lijn bevorderen. Met dat doel financiert het Fonds twee leerstoelen van consortia van universiteiten en hogescholen: één in Vlaanderen en één in de Fédération Wallonie-Bruxelles.

De leerstoelen bevorderen kennisverwerving en -deling over de eerstelijnszorg. Hun doel is de zichtbaarheid van deze thematiek in het onderzoek en het onderwijs te vergroten. Een nauwe samenwerking van diverse instellingen en andere belangrijke actoren op het terrein is een noodzakelijke voorwaarde voor ondersteuning door het Fonds.

Academie voor de Eerste Lijn

In Vlaanderen is de Academie voor de Eerste Lijn tegelijk een leerstoel, een netwerk en een laboratorium voor vernieuwing. Vier universiteiten en zes hogescholen bundelen interdisciplinair hun krachten met een gemeenschappelijk doel: de gezondheids- en welzijnszorg in de eerste lijn versterken en ondersteunen.

De Academie voor de Eerste Lijn werkt daarvoor rond vier onderzoekslijnen: duurzaam implementeren van zorginnovaties, mentaal welzijn bij jongeren promoten, de toegang tot zorg faciliteren en de generieke competenties van eerstelijnsprofessionals in kaart brengen.

De aanpak is bewust participatief en praktijkgericht, met academische werkplaatsen als motor. In deze open samenwerkingen brengen onderzoekers, docenten, zorgprofessionals, beleidsmakers, vrijwillige zorgverleners en zorggebruikers hun expertise en ervaring samen. Het onderzoek vertrekt vanuit concrete vragen uit het veld en verbindt wetenschappelijke, praktijk- en ervaringskennis op een gelijkwaardige manier. Zo ontstaat nieuwe kennis die niet in de lade verdwijnt, maar haar weg vindt naar beleid, onderwijs en praktijk.

Deze werkwijze sluit nauw aan bij de bredere missie van de Academie voor de Eerste Lijn: een interdisciplinair netwerk uitbouwen, bruikbare en breed gedragen innovaties in zorg en welzijn ontwikkelen en de competenties versterken van alle betrokkenen – zowel zorgverleners als zorggebruikers.

In 2024 ging de Academie voor de Eerste Lijn van start met een tweede werktermijn van vijf jaar. Daarmee bouwt ze verder op de stevige basis die tijdens de eerste termijn (2018–2023) werd gelegd. De tools die in die periode werden ontwikkeld zijn nog steeds beschikbaar voor gebruik.

Ontdek meer op de website van de Academie voor de Eerste Lijn en volg hen op LinkedIn.

Be.Hive
Aan Franstalige kant heet de interdisciplinaire leerstoel voor de eerste lijn Be.Hive (wat staat voor ‘bijenkorf’). In die naam zit de wens verscholen om in een logica van collectieve intelligentie en gedeelde kennis te werken. Tot het samenwerkingsverband behoren drie universiteiten en evenveel hogescholen, en ook vertegenwoordigers van de gebruikers van de gezondheidszorg, professionals, managers en beleidsmakers. Het is voor het eerst dat al deze actoren hun krachten, middelen, kennis en onderzoekscapaciteiten samenbrengen om zo bij te dragen aan de ontwikkeling van een krachtige en efficiënte eerste lijn in de hulp en de zorg in de Fédération Wallonie-Bruxelles.

De activiteiten van Be.Hive concentreren zich op vier grote assen:

• De eerste lijn in Franstalig België structureren en de ontwikkeling van een gemeenschappelijke, krachtige en lokaal verankerde visie op de eerste lijn ondersteunen. Er is al een eerste referentietekst opgesteld, gebaseerd op de waarnemingen van 6000 respondenten.
• De betrokkenheid van mensen bij hun zorg en hun gezondheid bevorderen, ook bij de ontwikkeling van een kwalitatieve eerstelijnszorg door het uittesten van gezondheidsmodellen op gemeenschapsniveau.
• De kwaliteit van de zorg voor mensen die in complexe situaties leven versterken, door de zorg aan te passen aan hun levensdoelen en door de contacten met de tweede en de derde lijn te verbeteren.
• De capaciteiten en competenties van professionals in de eerste zorg versterken om zo het hoofd te bieden aan uitdagingen die verband houden met de gezondheid van bepaalde bevolkingsgroepen: ongelijkheid op sociaal en gezondheidsvlak, chronische ziektes, de vergrijzing van de bevolking.

Meer info